Нобелийн шагналт эдийн засагчид- Цуврал 7

🤓📌 Хиксийн эрэлтийн муруйн эзэн Жон Ричард Хиксийн хамтрагч Кеннет Жозеф Арроу гэж хэн байв? 🤔🔎📣

Нэр: Кеннет Жозеф Арроу
Төрсөн огноо: 1921 оны 8 сарын 13
Нас барсан огноо: 2017 оны 2 сарын 21
Нобелийн шагнал авсан огноо: 1972 он

Судалгааны талбар: Микроэкономикс, ерөнхий тэнцвэрийн онол, нийгмийн сонголтын онол
Эдийн засгийн сургууль: Неоклассик эдийн засгийн сургууль
Нобелийн шагнал хүртсэн бүтээл: Эдийн засгийн ерөнхий тэнцвэр болон ханамжийн онолд оруулсан хувь нэмрээрээ 1972 онд Жон Ричард Хиксийн хамт Нобелийн шагнал хүртсэн.

Судалгааны ажлаараа олж илрүүлсэн гол санаа:
Арроу-ийн боломжгүй байдлын онол (Arrow’s impossibility theorem) – Энэхүү теорем нь хамтын сонголт болон ханамжийн эдийн засгийн салбарт гарсан математикийн чухал хэрэглүүр билээ. Энэхүү онол нь хамтын буюу олон нийтийн түвшинд шийдвэрийг гаргахад хэрэглэгддэг бөгөөд сонгууль болон бусад ардчилсан үйл хэрэгт ашиглагдах чухал ач холбогдолтой онол юм.
Ерөнхий тэнцвэрийн онол (General equilibrium theory) дахь Арроу-Дебрэу нарын загвар (Arrow-Debreu model) нь үнэ нь нийт эрэлт, нийт нийлүүлэлтийн тэнцвэр дээр буюу огтлолцол дээр тогтдог гэх урьдач нөхцөл дэвшүүлдэг байна. A-D загвар нь өрсөлдөөний эдийн засгийн ерөнхий загваруудын нэг бөгөөд эдийн засгийн ерөнхий тэнцвэрт байдал (Вальрасийн тэнцвэр) байгааг батлахад ашиглаж болдог тул ерөнхий тэнцвэрийн онолын чухал хэсэг юм. Ерөнхийдөө олон тэнцвэрт байдал байж болдог. Гэсэн хэдий ч хэрэглэгчийн хүсэл сонирхлын талаарх нэмэлт таамаглалууд, тухайлбал тэдгээрийн ашиглалтын функцууд нь маш гүнзгий бөгөөд хоёр удаа тасралтгүй ялгагдах боломжтой байдаг тул өвөрмөц тэнцвэрт байдал бий болдог байна.
Баялагийн эдийн засгийн үндсэн онол (Fundamental theorems of welfare economics) – 1951 онд Арроу нь нэгдүгээр болон хоёрдугаар баялгийн эдийн засгийн үндсэн онолыг дэвшүүлсэн. Энэхүү онолын баталгаа нь ханамжийн ялгаатай байдал, хэрэглээ, технологи болон булангийн шийдүүдийг шаарддаггүй байна.
Эндоген-өсөлтийн онол (Endogenous-growth theory) – Энэнхүү онол гарч ирэхээс өмнө технологийн өөрчлөлтийг экзоген байдлаар явуулдаг гэж үздэг байсан. Үүний зэрэгцээ яагаад технологийн өөрчлөлт нь экзоген болсон талаар эдийн засгийн тайлбар байхгүй байв. Эндоген өсөлтийн онол нь пүүсүүд яагаад инноваци хийдэг талаар тайлбарладаг ба технологийн өөрчлөлтийг эдийн засгийн үйл ажиллагаатай уялдуулан авч үздэг.
Мэдээллийн эдийн засаг (Information economics) – Арроу зах зээл дээрх тэгш бус мэдээллээс үүдэлтэй асуудлуудыг судлав. Олон гүйлгээ хийхдээ нэг тал (ихэвчлэн худалдагч) зарагдаж буй бүтээгдэхүүний талаар нөгөө талтай харьцуулахад илүү их мэдээлэлтэй байдаг. Тэгш бус мэдээлэл нь бусад бага мэдээлэлтэй бүлэг хүмүүсийг хууран мэхлэх сэдэл болдог. Үүний үр дүнд гуравдагч этгээдийн баталгаажуулалт зэрэг зах зээлийн хэд хэдэн бүтэц бий болсон бөгөөд энэ нь тэгш бус мэдээлэл бүхий зах зээлийг ажиллуулах боломжийг олгодог гэж үзсэн. Арроу энэ асуудлыг эмнэлгийн тусламж үйлчилгээнд дүн шинжилгээ хийжээ (Америкийн эдийн засгийн тоймд 1963 онд хэвлэгдсэн ” Uncertainty and the Welfare Economics of Medical Care ” гарчигтай нийтлэл); дараа нь судлаачид бусад олон зах зээл, ялангуяа хуучин хөрөнгө, онлайн дуудлага худалдаа, даатгалыг судалсан байна.

Гэр бүлийн талаарх сонирхолтой мэдээлэл: Арроу нь эдийн засагч Анита Саммерсийн ах, эдийн засагч, Харвардын ерөнхийлөгч асан Ларри Саммерс нарын авга ах, талийгаач эдийн засагч Роберт Саммерс, Пол Самуэлсон нарын хүргэн байв. 1947 онд тэрээр Чикагогийн их сургуулийн эдийн засгийн чиглэлээр төгссөн, сэтгэл зүйч Селма Швейцертэй гэрлэсэн байна. Тэд хоёр хүүхэдтэй болсон ба хүүхдүүд нь жүжигчин Дэвид Майкл (1962 онд төрсөн) Эндрю Сет (1965 онд төрсөн), жүжигчин/дуучин байв.

Эх сурвалж:
CFI. Arrow’s impossibility theorem. Retrieved from https://corporatefinanceinstitute.com/
Wikipedia. Fundamental theorems of welfare economics. Retrieved from https://en.wikipedia.org/
Wikipedia. Kenneth Arrow. Retrieved from https://en.wikipedia.org/